ڪتابن جا عجيب نالا
(ننڍڙي ڪھاڻي)
سنڌيڪار: انجنيئر عبدالوھاب سھتو
ھڪڙي ڇوڪري، پنھنجي پيءُ سان گڏجي، ڪتاب کپائي رھي ھئي.
اوچتو، ھن پريان کان پنھنجي محبوب کي ايندي ڏٺو. دل جو دھڪو تيز ٿي ويس. نيٺ چپن تي شرارتي مرڪ آڻيندي، چيائينس؛ ”ڇا تون ان ڪتاب جي خريداريءَ لاءِ آيو آھين، جنھن جو نالو آ ’بابو، مون سان ساڻ‘ انگريزي ليکڪ شيڪسپيئر اٿس.“
صبح ساجھر جو منھنجي اک کلي
(مختصر ڪھاڻي)
ڪھاڻيڪار: پطرس بخاري
سنڌيڪار: انجنيئر عبدالوھاب سھتو
گدڙ کي کڻي کُٽي ته شھرِ مُنھن ڪري. مون کي به کنيو کُٽيءَ جو ھڪڙي ڏھاڙي پنھنجي پاڙيسريءَ لالا ڪرپا شنڪرجي برھمچاريءَ سان ڳالھ ڳالھ تان چُرندي چئي ويٺس؛ ”لالاجي! امتحان جا ڏھاڙا ويجھا پيا اچن. اوھان اسر ڏئي اٿندا آھيو، سو مون کي به ڀنڀراڪي مھل جاڳائيندا ڪيو.“
ھو حضرت به نيڪين ڪمائڻ لاءِ ڪو آتو ويٺو ھيو، سو ٻئي ڏھاڙي، اٿڻ سان ئي ايشور جو نالو وٺي اچي مون واري دروازي کي مڪن سان ورتائين. جھٽ سوا تائين ته مون سمجھيو، خواب پيو لھان. ھاڻِ ڪھڙي ڳڻتي. جاڳيس ته لاحول پڙھي وٺندس. ليڪن اھا گولا بازي ھوريان ھوريان وئي تيز ٿيندي ۽ سائين منھنجا جڏھن دروازي جي چؤنڪ واريون ڀتيون ڌُڏڻ، گھگھيءَ مٿان اونڌو رکيل گلاس پياني وانگر وڄڻ ۽ ڀت تي ٽنگيل ڪئلينڊر پينڊوليم وانگر جھولڻ لڳو ته سجاڳ ٿيڻو ئي پئجي ويو. ليڪن ھاڻ دروازو آھي جو لاڳيتو وڄائجندو پيو ٿو رھي. مان ته ڇا، مون وارن ابن ڏاڏن جا روح ۽ مون واري ستل قسمت به جاڳي پيا ھوندا. ڀلو آ ته ورندي ڏيانس.
بيدل مسرور بدوي ۽ سندس "ڦاٽل ڪهاڻين جا پرزا"
تبصرو
منظور ڪوھيار
محترم بيدل مسرور بدوي جيڪو اٺ سال مون کان عمر ۾ وڏو آهي. نه صرف عمر جي حوالي سان، پر علمي ادبي ۽ فني حوالي سان به برگزيدگان ۾ شمار آهي . منهنجي حيثيت سندس آڏو رشندگان (عقيدتمندن) واري آهي. هو هڪ ئي وقت فنڪار، موسيقار، شاعر، ڪهاڻيڪار، ناول نگار،ڪالم نگار، محقق، راڳي، ڪمپوزر، پي ٽي وي پروڊيوسر آهي. ان کانسواء به گھڻو ڪجھ هوندو. هر انسان پنهنجي ذات ۾ وڏو ڳجھ آهي. هن مون کي ويجھڙ ۾ ٿيندڙ سنڌ لٽريچر فيسٽوئل ڪراچي ۾ پنهنجي ناول تي ڳالهائڻ لاء چيو هيو ته مون معذرت ڪري ڇڏي هئي. ڇو ته مان هڪ ڪراچي ۽ ٻيو حيدرآباد۾ ٿيندڙ ادبي فيسٽوئلس ۾ ماڊريٽر صاحبائن جو ڪهڪائل هيس جن پروگرامن جي شروعات ۾ مون سميت اسپيڪرس کي حڪم ڪيو ته اوهان ميان مٺو ٿي پنهنجو تعارف پاڻ ڪرايو. ان وقت مون دل برداشته ٿي سوچيو هيو ته جڏهن اهڙا ٻرڙ به نه وسن ته اک وڃڻ جا پار... بس اهو ڏينهن هي ڏينهن. ڀلئي واڻئي گانء کاڌي.
راھَ مٽاءِ
ننڍڙي ڪھاڻي
ڪھاڻيڪار: فرانز ڪافڪا
سنڌيڪار: انجنيئر عبدالوھاب سھتو
ھڪڙي ڪُئي چيو؛ ”ھاءِ افسوس! ھيءَ دنيا، ڏھاڙي وڃي ٿي گھٽبي.
اڳي ايڏي ته وڏي ھوندي ھئي جو لڳاتار ڊوڙندو ھيس پيو ته کُٽندي ئي نه ھئي. اڳتي وڌندي، مون کي ڀؤ پئي ٿيو. جڏھن مون پنھنجي ساڄي ۽ کاٻي، ڀتيون ڏٺيون ته مون کي اڻ لکي خوشي محسوس ٿيڻ لڳي. اھي ڀتيون مون سان ساڻ ھلندي ھلندي سوڙھيون ٿي ويون ۽ مان پڇڙيءَ تائين پڄي ويس. اھا ٽپندي ئي، مان پاڻ لاءِ تيار ڦندي ۾ وڃي ڦاٿس.
ٻلي، اھو چوندي، کيس ڳڙڪائي وئي؛ ”تو کي فقط، پنھنجي راھ مٽائڻ گھرجي ھا.“
(محسن عليءَ جي اردو ترجمي تان کنيل)
ڪاٻاڙ
ننڍڙي ڪھاڻي
عابد مظھر
ھو ھر ھفتي صدر ڪراچي ۾ پراڻن ڪتابن جي ڪاٻاڙ مان پراڻا ڪتاب خريد ڪرڻ ويندو ھو. ڪيترائي ڀيرا کيس وڏن وڏن اديبن جا، ڪن دوستن کي سوکڙي ڏنل اھم ڪتاب ملي ويندا ھئا، اھي اڌ بھا ۾ خريد ڪري، خوش به ٿيندو ھو. اھڙا ڪتاب خريدڻ وقت، پريشان ٿي سوچيندو بہ ھو ته، اسان جي اديبن جي دوستن کي به شابس ھجي، پنھنجي اديب دوستن جي ڪتابن جو قدر ايترو اٿن.
بختاور مکيءَ جي ناول جو جائزو
ناول جو اڀياس
اڪبر لغاري
هِي ناول ان دور جو قصو آهي، جڏهن انگريزن، مکي ٻيلي کي ختم ڪرڻ جو فيصلو ڪيو. مکي ٻيلو، اتي صدين کان رهندڙ ماڻهن، جانورن، پکين ۽ جيت جڻين جي آماجگاهه ۽ آسائش سان گڏ، هزارين خاندانن ۽ انهن جي چوپائي مال جي گذران جو ذريعو هو. هتي رهندڙ ماڻهن جي ثقافتي زندگيءَ جو بنياد ۽ محور سندن مال متاع تي هو. جيڪڏهن مينهيون، ڍڳيون، ٻڪريون ۽ رڍون خوش ته انهن تي گذران ڪندڙ ماڻهو به خوش. مکي ٻيلي ۾ مال لاءِ گاھ پٺي سان گڏ، ڳوٺاڻن جي اجهي اڏڻ لاءِ ڪاٺ ۽ ڪک پن سان گڏ، ٻيو به گھڻو ڪجھ هو.
ڳوٺاڻن جي سادي زندگي، جنهن ۾ سڪون ۽ باهمي احترام سان گڏ، جھيڙا جھٽا، چوريون چڪاريون ۽ انهن جون ڇيڙيون نبيريون به هيون، جيڪي زرعي ۽ مالوند سماج جون حصو هونديون آهن. سڀ ڪجھ ٺيڪ هلي رهيو هو پر جڏهن ڌاڙيلن جو آزار وڌيو ته انگريزن، مکي ٻيلي کي ختم ڪرڻ جو فيصلو ڪيو.
مائيڪل اينجلو
(ريختہ ڪھاڻي)
ڪھاڻيڪار: گلزار
سنڌيڪار؛ انجنيئر عبدالوھاب سھتو
فلورينس کان آئي، مائيڪل اينجلو کي وري پنج سال ٿي ويا ھيا. روم کان دل کٽي ٿيڻ لڳي ھيس.
”روم ۾ ڪو چھرو ئي ڪو نه ٿو ھٿ اچي. چھري تي ڪو ڪردار ئي نه ٿو نظر اچي. مڙئي ھڪجھڙا ٿا لڳن پيا.“ ھن پوپ جولئس کي ٻڌايو ھيو.
”منھنجي چھري تي تو کي ڇا ٿو نظر اچي؟“ جولئس پڇيو ھيس؛ ”ھڪ ٻرندڙ ميڻ بتي!“
جولئس ٿوري وقفي کان پوءِ مرڪيو. اينجلو جي اُگرين ڳالھين ٻڌڻ جو ھو ھيراڪ ھيو. ”ھا! مون کي ڄاڻ آھي ته تون چوڻ ڇا ٿو چاھين. ھزارين ميڻ بتين ۾ ھڪ ٻرندڙ ميڻ بتي، جنھن کي ماڻھو پوڄا جي وقت گرجا جي آلٽر تي ٻاري ڇڏيندا آھن.“
اينجلو ماٺ ئي رھيو...
