Sunday, August 19, 2012

نــاچــو - انجنيئر عبدالوھاب سھتو

نــاچــو
انجنيئر عبدالوھاب سھتو
سج لٿو ته ڍڳا ڇوڙي، هَرُ ڪلھي تي رکي، ڳوٺ ڏانھن روانو ٿيم. سڄو ڏينھن ڪَڙهڻ جي ڪري، ڏاڍو ٿڪجي پيو هئم. هَرُ، دَرَ جي ٻاهران رکي، ڍڳن مان پاڃاري ڪڍي وڃي کين واڙي ۾ آهُرن تي ٻڌم. پاڃاري گهر ۾ ڇڏي، هَرُ کڻڻ لاءِ ٻاهر نڪتم ته ولڻ جي منھن پئجي ويم. ٻڌايائين؛ “اڄ ڦرڙن جي ڳوٺ راڳ آهي، سو ٻڌڻ هلبو.”


“ڏاڍو ٿڪل آهيان. سڄو ڏينھن ڍڳن سان گڏ اُڙهو آهيان. هاڻي صفا هلڻ کان هلاک آهيان. سو اڄ ڇڏ، وري ڪنهن ٻئي دفعي هلنداسين”. نٽائيندي چيومانس.
“اڙي يار! اُهي اُهي ماشوڪ آيا آهن جو دنڌا ئي ڇڏي ڏي. تون وري ٿڪجي پيو آهين. جوانن کي به ٿڪ ٿيندو آهي ڇا؟” زور ڀريندي چوڻ لڳو؛ “اهي ميلا ملاکڙا ۽ راڳ روپ ڪو روز ٿيندا آهن ڇا؟ جو چوين ٿو ته؛ اڄ نه وري ڪنهن ٻئي دفعي هلنداسين.”
“بس اڄ ڇڏ! وري ڪڏهن.” هَرَ کڻڻ لاءِ نِوڙندي چيومانس.
“ هَرُ اتي رک! ڪاڏي ٿو کڻين! پھرين ٻڌاءِ ته هلين ٿو يا نه؟ تون ڇا کان ٿو لھرائين؟ پئسا نه اٿئي ته مان ڏيانءِ! جيڪڏهن اڃا ٻيءَ ڪنھن شيءِ جي ضرورت اٿئي ته اها به ڪري وٺبي. تون رڳو ها ڪر. سڄي سنگت تيار ٿي آهي، ۽ تون چنڊن واري ننھڪر ٿو ڪرين.
ولڻ ڏاڍو ضدي ماڻھو آهي ۽ جڏهن هوڏ تي چڙهي ته لھندو مشڪل آ.
“چڱو ڀلا يار ٿورو ساهه ته پٽڻ ڏي! ماني به کائڻي آهي”. لاچار ها ڪرڻي پئجي وئي.
گهر ۾ ويم. ماني کاڌم. ڪپڙا بدلائي، پاڻ واريءَ پوڙهيءَ کان ڏوڪڙ ورتم. چانھنڙي تيار ڪرائي پيتم پئي ته ولڻ اچي در تي رڙيون ڪيون.
ڪھاڙي ڪلھي تي رکي، ڪانچ جا ڦِريل ور ٺاهيندو ٻاهر نڪتم.
ولڻ سان گڏ ٻيا به ٻه چار همراھ سنبريل هئا. هر ڪنھن کي هلڪو ڦلڪو هٿيار ساڻُ هئو. لٺ ڌڪو، جهنگ وارن پنڌن تي، نانگ  بلا ۽ چور چڪار کان ضروري هوندو آهي. ان کان علاوھ ڄِمُر جي به مند هئي، تنھڪري جان جي حفاظت لا لٺ ڌڪو ضروري ھيو.
ٿيو به ائين جو رستي هلندي گلڻ جي نظر، هڪڙيءَ لنڊيءَ تي پئجي وئي، جيڪا رستي تي ويڙهي سيڙهي پئي ھئي.
بس وارو وارو ٿي وئي. هڻي همراهن سٽي وڌس.
“رستي تان هٽائي ڪنھن لوڙهي يا ڪنڊن واري وڻ تي اڇلائي ڇڏيوس!” ولڻ نصيحت ڪئي.
گلڻ لڪڻ تي کڻي، رستي جي پاسي ۾ بيٺل ڪرڙ تي اڇلايس. ٽارچ جي روشنيءَ ۾، اڇلايل بلا جڏهن ڪرڙ جي وڻ تي ڪري ته منھنجو ذهن يڪدم ٻارنھن سال پوئتي هليو ويو.
اڄ کان ٻارنھن سال اڳ، مان ۽ ادو پاڻيءَ جي واري تي، بنا بتيءَ جي ويا هئاسين. جڏهن هَئُه مَئُه ٽريو، تڏهن اسان جي سامھون ڪچيءَ سڻڪ جي اڳيان واري پاسي کان، هڪ دُڦُ نظر آيو ھيو. وائڙا ٿي ويا ھياسين. ڇو جو اهو اسان جي نڪ سامھون، ڪچيءَ سڻڪ ڏي پئي آيو.
اسان جي من ۾ آيو ته؛ چور آهي. وري دل ۾ آيو؛ چور اڪيلو ڪيئن ٿو چوري ڪري سگهي؟ چور کي هٿيار پنھوار هوندا آهن. هن کي رڳو هڪ ڀڏڪ هٿ ۾ آهي. ٿي سگهي ٿو، چوريءَ جي سامان جي ڳنڍ کيس هجي ۽ هٿيارن وارا ساٿي پوئتي هجنس.
جڏهن اهو هيولا، سڻڪ تي پھتو ته بجاءِ سڻڪ جي ڪنھن پاسي وڃڻ جي، اڃا سڌو پئي آيو. سڻڪ جي اورئين پاسي کان انھيءَ ساڳئي ڪرڙ جي پاڙ ۾ اها ڀڏڪ رکي، هيڏي هوڏي لوڻا هڻڻ لڳو. اسان اهو لقاءُ اَڏَ مان، ٻوڙن جي اوٽ ۾ ڏسي رهيا هئاسون. سندس لوڻن هڻڻ تي، مون ٻيڙيءَ جو اڌڙ کڻي ڌڌڙ ۾ هنيو.
“شايد اسان تي نظر پئي اٿس ۽ مقابلي ڪرڻ لاءِ اها ڳنڍ اتي ٿانيڪي ڪري رکي اٿائين”. اهو خيال ايندي ئي، ڪوڏر ۾ هٿ وجهي ادي کي خبردارُ ڪيم؛ “پاڻ سنڀالجانءِ متان هيڏي اُلر ڪري، شايد ڏٺو اٿائين”.
اسان ڪن اُپڙا ڪيا ته هيولا پنھنجو جسم پوريءَ طرح سڌو ڪيو. هلڪيءَ هوا تي سندس چادر ڦڙڪي پئي. ٻيھر چؤ-طرف نھاريائين. مون سمجهيو؛ شايد اسان واري سس پس ڪن تي پئي اٿس ۽ اسان جي طرف جو صحيح تعين ڪرڻ لاءِ ڪنائي ٿو.
اسان بلڪل خبردار هئاسين. بجاءِ اسان ڏي اچڻ جي، هيولا ساڳين پيرن تي موٽڻ شروع ڪيو. اسان گمان ڪيو؛ شايد شڪار اڌورو هٿ آيو اٿس ۽ ھاڻي وري بقايا مال کي ھٿ ڪرڻ لاءِ، في الحال ھيءُ ھتي ٿمايو اٿائين.
سڻڪ ٽپي وٺي لوهه پاتائين ۽ ھيولا اکين کان غائب ٿي ويو. زور سان ڀڄڻ ڪري، سندس مٿي تان پوتي لھي وئي ۽ هوا جي زور تي سندس وار هوا ۾ اڏاميا پئي. انومان ڪيوسين؛ شايد ڪا غيبات هئي. اسان کي دل ۾ اھو شڪ ويھجي ويو.
“هل ته ڏسون ڇا رکيائين؟” مون ادي کي چيو.
“ڇا هوندو؟ الائي ڪير هئو؟ متان غيبات هجي”. ادي دل هاريندي چيو.
“اڙي يار ڇا هي پوءِ؟ غيبات هوندي ڇا ڪندي؟ متان ڪو چور هجي ۽ چوري اڌ گيدي ڪري هت رکي هجائين ۽ اڌ کي وري مٿو ڏيڻ ويو هجي”.
“اڙي چور کي اڏامندڙ وار ٿيندا آهن؟” ادي نٽائڻ وارو سوال ڪيو.
“نه ته ڀلا سڱ ٿيندا اٿس؟” ضد ٻڌندي چيومانس؛ “اٿي هل! جي غيبات هئي، ته به حال في الحال ته هلي وئي آهي. جيستائين موٽي، تيستائين چورن تي مور وانگر، ٻرو ٿا ٻڌونس”.
دل ٻڌي اچي ڀڏڪ جي مٿان پھتاسين. ڪرڙ جي ٿڙ ۽ پنھنجي پاڻ جي هوا کي اوٽ ڏئي، ماچيس جي تيلي هڻي ڏٺوسين. ڏِلھر ۾ ويڙهيل، تازي ڄاول ٻار، اوئان اوئان ڪرڻ شروع ڪيو. اسان جا حوصلا ئي جواب ڏئي ويا.
‘متان اها گلا اسان جي ڳچيءَ ۾ پئي’. اھو گمان دل ۾ ويھاري، ٿڏي تي ئي کسڪ سور پڙهيسين. پاڻي به پورو نه ورايوسين. آهندا کليا پيا هئا جو اسان اچي گهر ٺڪاءُ ڪيو.
اڇو صبح ٿيو. ادي مون کي چيو؛ “هل ته آهندا به ورائي اچون ۽ اصل ماجرا جي به خبر لھي اچون”.
ڪرڙ وٽ پھتاسين ته ڪاريءَ وارا ڪک هئا. اڄ تائين ان ڳالهه جي خبر نه پئجي سگهي. نه وري اسان ئي ان کي وڌيڪ کوٽيو به آهي ته؛ اهو ٻار ڪنھن کنيو؟ ڪنھن اڇلايو هئو؟ ڪنھن جو گناهه هئو؟ ڪا خبر ناهي.
اڄ به اهڙي قسم جي رات هئي. ٻاٽ اوندهه ۾ رستو لتاڙيندا، لٻاڙون هڻندا ۽ چرچا ڀوڳ ڪندا وڃي ڦرڙن جي ڳوٺ پھتاسين.
نچڻ ڳائڻ ته سج لٿي سان ئي شروع ٿي ويو هئو. ٽي ڇوڪرا نچي رهيا هئا. ولڻ جي ڳالهه صحيح هئي. واهه جا معشوق هئا.
ڇوڪرا ڳائن ۽ نچن به پيا، کٽن تي ويٺلن ۽ اسان بيٺلن کان گهور گهاٻور به وٺن پيا. ان سان گڏ اهو سڀ سھن به پيا، جيڪو لوڦر ۽ ڇورن جا پياسي، ڇوڪرن سان ڪندا آهن. خوشيءَ ۾ يا خوف کان، پاڻ وڻائڻ خاطر يا لالچ جي ڪري يا اڃا ڪنھن ٻي ڳالهه جي ڪري. بھرحال صبر سان سٺائون پئي.
ٽيئي ڇوڪرا هڪ ٻئي کان اور هئا. هڪڙي تي ولڻ پنھنجي پر ۾ هٿ کڻي رکيو. هر هر گهرائي ڏوڪڙ پئي ڏنائينس.
“يار! ڇورو ته ڪھي ٿو ڪھي، ڪو خانداني ناچو آهي”. ولڻ مون کي اک ڀڃندي ڇوري ڏانھن اشارو ڪيو.
“ها يار! بس هٿ رکي وئينس! باقي مون کي به وڻيو پئي”. مون ٽيڪ ڏنس.
“ڇورو سائين لاجباب آهي. اڄ انھيءَ سان ڪچھري ضرور ڪبي.” وري چوڻ لڳو؛ “استاد آچر ڇورو آندو ڪٿان آهي؟ پنھنجو اٿس، الائي ڪنھن کان اڌارو وٺي آيو آهي”. هڪڙو هٿ ڪلھي تي رکيل ڪھاڙيءَ ۾ مضبوط وجهي ۽ ٻئي هٿ سان مڇ وٽيندي، مون واري پاسي واري اک چنجهي ڪندي، ولڻ ڪرخت آوزا ۾ ڇوري جي تعريف ڪئي.
ولڻ کي مڙيئي ٿاٻي جي ٽونڪر سجيھه آ. شل نه ڪاٿي ڪو ٺاهوڪو ڇورو ڏسي، بس اصل جهُڳي تي ٽانڊو.
ڇوڪرن محفل کي، هر وقت ماڻھن جون دليون رکي تازه دم پئي رکيو. اهڙو سرور اچي ويو جو ٿڪ ئي وسري ويا. ڇڏي وڃڻ لاءِ دل ئي نه پئي ڪڍيو.
ولڻ خان، ڇوري تي مست لڳو پيو هئو. اوهاريو اوهاريو پيو وڃي. گگ پئي ڳڙيَس. هر هر ڇوري کي گهرائي گهور ڏئيس ۽ ڳالھائڻ جي ڪوشش ڪريس.
“نالو ڇا اٿئي”. ڇوري کان پڇيائين.
“بشير!” ڇوڪري مختصر جواب ڏنس.
“يار نالو ته لاجواب اٿس!” پڇڻ کانپوءِ اسان کي ٻڌايائين.
“استاد آچر ڇا ٿيئي؟” وري گھرائي پڇيائينس.
“ڪجهه به نه.” ڇوري جو ساڳيو مختصر جواب.
“ڪڏهن کان وٺي نچندو آهين؟” ٻيھر گھرائي، رپيو گھور ڏيندي پڇيائينس.
“گهڻي وقت کان”. ھٿ ھٿ سان ملائيندي ۽ رپيو وٺندي، ڇوري ٺينگ ڏئي ڏئي ٻڌايس.
“ايڊريس ته ڏي!” واڌارُو رپيو ڏيندي پڇڻ لڳس.
“اسان هڪ هنڌ هوندا ئي ناهيون” ناز نخري سان ٻيو رپيو پڪڙيندي، ٺينگڙي سان ٻڌايائينس.
“ذات جو ڪير آهين؟” اڃا گھور وڌائيندي پڇيائينس.
“خبر ناهي!” ساڳئي ناٽ نخري سان نوٽ وٽيندي، جواب ڏنائينس.
“ڇو؟” وائڙن وانگي بي خيالي مان پڇيائينس.
“بس الائي!” ساڳي ادا سان آخري نوٽ وٽيندي ٻڌايائينس.
“ڀلا اصل ڳوٺ ڪھڙو اٿئي؟” آخري ۽ رکو سوال، سو به رکت تي پڇيائينس.
“مونکي خبر ناهي!” کيس پالھو ڏسي، اِنڊن تي گھوم ڏئي، تَرنَاون سان ٻين شائقين جا کيسا خالي ڪرڻ لا اڳتي وڌي ويندي چيائينس.
ڇوري، نالي کانسواءِ ڪجهه به نه ٻڌايس. هيءُ يار به آسري ۾ هڙ ئي ڏوڪڙ لٽائي ويٺو هيو.
تو مان کان پٽ سٽ ڪري، وري ڇوري تي پئسا ھارڻ شروع ڪيائين.
ساڳيا سوال، ساڳيا جواب. اسان بيزار ٿي وياسين، ھن جي گگ بيھي ئي نه.
راڳ ختم ٿيو، پر ڇوري سُرُ نه ملايس.
ماڻھو وڃڻ لڳا، ولڻ خان هلڻ جي واري ئي نه واري. چي؛ “جيڪي ڏوڪڙ آندا هئم، سي ڇوري کي ڏنا اٿم. اوڌر تنھن کان علاوھ پٽي اٿم. هيءُ اُٺ جو پٽ منھنجا پئسا ائين ڦٻائي ٿو وڃي. ائڊريس ئي نه ٿو ٻڌائي. پھرين ائڊريس معلوم ڪبي، پوءِ ڳوٺ هلبو. هيءُ اهڙو مڙس ماڻھو آهي ڇا؟ جي نه ٻڌائيندو”.
اسان کي به ڌڪي هلي استاد آچر جي سامھون ڪيائين. آچر به ساڳيا ئي جواب ڏنا؛ “ادا، ذات ۽ ڳوٺ ته رهيو پري، پر سندس پيءُ ماءُ جي به مونکي خبر ناهي.”
زور ڀرڻ تي حقيقت کان آگاھ ڪندي ٻڌايائين؛ “انھيءَ کي ٻارنھن سال کن ٿيندا جو هڪڙي ڳوٺ ۾ رات جو اسان راڳ جي محفل پئي ڪئي. تنھن وقت ۾ مون وٽ تمام سريلا ڇوڪرا هئا. انھن مان هڪڙي تي ٻه ڌريون پئسن ڏيندي اٽڪي پيون. تون ڇا، تون ڇا ۾ جهيڙو وڌي ويو. وڌيڪ خون خرابو ٿئي، اسان بنڀرڪي جو ئي نڪري پياسين. انھيءَ رات، رستي ويندي هڪڙي ڪرڙ جي پاڙ مان اوئان اوئان جا آواز ٻڌاسين. ٽارچ هڻي ڏٺوسين ته هائو ٻيلي ڦاٽل رلھيءَ جي ٽڪري ۾ ڪا شيءِ ويڙهيل آهي، جنھن ۾ ڪا چرپر به آهي. ويجهو اچي ڏٺوسين ته تازو ڄاول ٻار. بس ان وقت الائي ڪھڙو روح ۾ رحم اچي ويو، جو اتان انھيءَ ٻار کي کنيم. ڪنھن کان پڇڻ به بيڪار سمجهيم. ڪير ان کي پنھنجو ڪندو؟”
ڇوڪري جي ماضي بابت ٻڌائڻ کانپو ھاڻوڪي حال تي آيو؛ “هاڻي وڏو ٿيو آهي! ٿوري محنت مڙي ڪري، انھيءَ لائقيءَ ڪيو اٿمانس. ھن وقت تر جو سٺو ۽ مڃيل ناچو آهي. پنھنجو پيٽ به پيو پالي ۽ اسان جي جياپي جو به سھارو ٿي پيو آھي.”
ڳالهه ٻڌي منھنجا ٺَپَ ئي ٺري ويا. اکين اڳيان اوجهراڻيون اچي ويون. الائي ڪيئن ڳوٺ پھتاسين. اچڻ سان ئي کٽ تي ڊهي پيم، پر ننڊ نه آئي سو نه آئي.

No comments:

Post a Comment